21 ऑगस्ट 2026
ध्रुपद म्हणजे काय? भारतीय शास्त्रीय संगीताचा प्राचीन नाद
खयालापेक्षा जुना, साधा आणि भव्य — ध्रुपद हे हिंदुस्तानी संगीतातील सर्वात जुने जिवंत स्वरूप.
ध्रुपद हे हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीतातील सर्वात जुने जिवंत स्वरूप आहे; त्याची मुळे प्राचीन भारतातील देवळांपासून ते मुघल दरबारांपर्यंत पोहोचतात. खयाल अलंकारांनी खेळतो; ध्रुपद शुद्धतेचा पाठपुरावा करतो — रागाचे सुरक्षित, संयमित विस्तार.
आलाप
ध्रुपद मैफिलीची सुरुवात आलापाने होते — तालाशिवाय, वाद्याशिवाय रागाचा दीर्घ शोध, आ या स्वरावर. धीम, ध्यानमग्न टप्प्यांतून लयीक जोड आणि शेवटी झाला. यातून गायक आणि श्रोता दोघेही बंदिशीसाठी तयार होतात.
बंदिश
आलापानंतर बंदिश येते — तालात बांधलेले स्वरूप, पखावजासोबत सादर. बहुतेक मजकूर भक्तिपर असतो.
शिस्तीचे संगीत
ध्रुपद शिकण्यासाठी वर्षांची स्वरसाधना लागते: स्थिर नाद, अचूक सुर, प्रचंड श्वासनियंत्रण. म्हणूनच आमच्या शाळेत गाण्याआधी आवाजाचे प्रशिक्षण — your voice matters.
Sachin Chandratre
लेखक · प्रकाशित ऑगस्ट 2026